Umowa o pracę na czas określony może zakończyć się bez wypowiedzenia i bez dodatkowego pisma, gdy nadejdzie termin zapisany w jej treści. Wyjaśniam, jak działa rozwiązanie umowy z upływem czasu, czym różni się od wypowiedzenia, co dzieje się z urlopem i świadectwem pracy oraz jakie wyjątki mogą zmienić skutek upływu terminu.
Termin z umowy zwykle kończy zatrudnienie automatycznie
- Brak wypowiedzenia - umowa terminowa co do zasady kończy się w dniu wskazanym w jej treści.
- Dotyczy umów terminowych - przede wszystkim umowy na czas określony i umowy na okres próbny.
- Nie ma automatycznego przedłużenia - dalsza praca wymaga uzgodnienia kolejnej umowy albo zmiany warunków zatrudnienia.
- Świadectwo pracy powinno być wydane w dniu ustania zatrudnienia, jeśli pracodawca nie planuje kolejnej umowy w ciągu 7 dni.
- Wyjątki obejmują między innymi ochronę pracownicy w ciąży oraz przekroczenie limitów umów terminowych.
Rozwiązanie umowy z upływem czasu nie wymaga wypowiedzenia
Kodeks pracy zalicza upływ czasu, na który zawarto umowę, do jednego z podstawowych sposobów zakończenia stosunku pracy. W praktyce oznacza to, że pracownik ani pracodawca nie muszą składać wypowiedzenia. Umowa kończy się z nadejściem ustalonego terminu, nawet jeśli żadna ze stron nie wyśle osobnego pisma.
Ten tryb dotyczy umowy o pracę na czas określony oraz umowy na okres próbny. Umowa bezterminowa nie ma z góry ustalonej daty zakończenia, dlatego może skończyć się na przykład przez wypowiedzenie, porozumienie stron albo rozwiązanie bez wypowiedzenia.
Liczy się data wpisana w umowie
Najpierw trzeba sprawdzić, czy dokument wskazuje konkretny dzień zakończenia, czy okres trwania umowy. Jeżeli umowa obowiązuje do 31 sierpnia, zatrudnienie co do zasady trwa jeszcze tego dnia, a od 1 września pracownik nie powinien już wykonywać pracy na jej podstawie.
Choroba, urlop wypoczynkowy albo urlop bezpłatny zwykle nie przesuwają końcowej daty. Sam fakt, że pracownik nie świadczył pracy przez część okresu zatrudnienia, nie powoduje przedłużenia umowy. Zawsze sprawdzam jednak, czy nie występuje szczególna ochrona przewidziana w przepisach.
Przeczytaj również: Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Co oznacza art. 30?
Ciąża może zmienić termin zakończenia
Umowa na czas określony albo umowa na okres próbny dłuższy niż miesiąc, która zakończyłaby się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, co do zasady przedłuża się do dnia porodu. Wyjątkiem jest umowa zawarta w celu zastępstwa pracownika podczas jego usprawiedliwionej nieobecności.
Ta ochrona nie działa automatycznie w każdej sytuacji. Jeżeli termin umowy przypada przed upływem trzeciego miesiąca ciąży, umowa może zakończyć się zgodnie z pierwotnym zapisem. W razie wątpliwości znaczenie ma dokładny moment powstania ciąży, rodzaj umowy i cel zatrudnienia.
Nie każda umowa terminowa może legalnie skończyć się w tym samym dniu
Przed przyjęciem, że umowa po prostu wygasła, trzeba sprawdzić, czy nie przekroczono ustawowych limitów zatrudnienia terminowego. Co do zasady z tym samym pracodawcą można zawrzeć maksymalnie 3 umowy na czas określony, a łączny okres takiego zatrudnienia nie powinien przekroczyć 33 miesięcy.
| Przekroczony limit | Skutek |
|---|---|
| Więcej niż 33 miesiące | Od dnia następującego po upływie 33 miesięcy zatrudnienie traktuje się co do zasady jako bezterminowe. |
| Czwarta umowa terminowa | Od dnia jej zawarcia pracownik jest co do zasady traktowany jak zatrudniony na czas nieokreślony. |
Limity nie obejmują między innymi umów na zastępstwo, umów dotyczących kadencji oraz pracy sezonowej lub dorywczej. Wyjątkiem mogą być także obiektywne przyczyny leżące po stronie pracodawcy, ale muszą one rzeczywiście uzasadniać okresowe zatrudnienie, a nie służyć obchodzeniu przepisów.
Jeżeli pracodawca powołuje się na obiektywne przyczyny, powinien wskazać je w umowie i zawiadomić właściwego inspektora pracy w terminie 5 dni roboczych. To szczegół, który często umyka stronom, a później ma znaczenie przy ocenie, czy umowa rzeczywiście mogła pozostać terminowa.
Co zrobić przed ostatnim dniem pracy
Brak obowiązku wypowiedzenia nie oznacza, że można zignorować ostatni etap zatrudnienia. Do końcowej daty pracownik nadal ma obowiązek wykonywać pracę, przestrzegać organizacji pracy i rozliczyć powierzone mienie.
- Sprawdź datę końcową oraz rodzaj umowy. Zwróć uwagę na ewentualne aneksy i kolejne umowy z tym samym pracodawcą.
- Ustal, czy zatrudnienie będzie kontynuowane. Jeśli tak, dopilnuj, aby nowa umowa albo uzgodniona zmiana warunków była potwierdzona przed dalszym wykonywaniem pracy.
- Rozlicz sprzęt, dokumenty i zadania. Dotyczy to szczególnie laptopa, telefonu, kluczy, kart dostępu i dokumentacji klientów.
- Sprawdź urlop. Za niewykorzystany urlop może przysługiwać ekwiwalent pieniężny, chyba że strony zawrą kolejną umowę i uzgodnią wykorzystanie urlopu w dalszym zatrudnieniu.
- Odbierz dokumenty końcowe, przede wszystkim świadectwo pracy i informacje potrzebne do rozliczeń z ZUS lub urzędem pracy.
Nie radzę czekać do ostatniej godziny z pytaniem o dalsze zatrudnienie. Jeżeli pracownik po terminie nadal przychodzi do pracy, a pracodawca to akceptuje, może powstać spór o podstawę prawną wykonywania pracy. Dalsza praca powinna mieć jasno określone warunki, najlepiej potwierdzone na piśmie.
Upływ terminu to nie to samo co wypowiedzenie
Te tryby często są wrzucane do jednego worka, choć wywołują inne skutki. Najprościej porównać je w ten sposób:
| Tryb zakończenia | Jak działa | Czy potrzebne jest pismo |
|---|---|---|
| Upływ terminu | Umowa kończy się w ustalonym dniu. | Nie. |
| Wypowiedzenie | Jedna strona składa oświadczenie, a umowa trwa do końca okresu wypowiedzenia. | Tak. |
| Porozumienie stron | Pracownik i pracodawca wspólnie ustalają datę zakończenia. | Tak, dla celów dowodowych najlepiej pisemne. |
| Rozwiązanie bez wypowiedzenia | Umowa kończy się natychmiast albo w terminie wskazanym w przepisach. | Tak, wraz z podaniem podstawy w przypadkach wymaganych prawem. |
Jeżeli pracownik chce odejść przed końcem umowy terminowej, samo zaprzestanie przychodzenia do pracy nie jest dobrym rozwiązaniem. Możliwe jest wypowiedzenie, o ile przepisy na to pozwalają, porozumienie stron albo rozwiązanie bez wypowiedzenia w wyjątkowych przypadkach.
Umowę na czas określony można obecnie wypowiedzieć z zachowaniem okresu zależnego od stażu u danego pracodawcy. Wynosi on 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące. To inna sytuacja niż zakończenie umowy w oznaczonym dniu, gdzie okres wypowiedzenia w ogóle nie występuje.
Jakie dokumenty i pieniądze należą się po zakończeniu zatrudnienia
Jeżeli pracodawca nie zamierza zawrzeć z pracownikiem kolejnej umowy w ciągu 7 dni, powinien wydać świadectwo pracy w dniu ustania zatrudnienia. Gdy z przyczyn obiektywnych nie jest to możliwe, dokument powinien zostać doręczony później zgodnie z ustawowym terminem.
Jeżeli w ciągu 7 dni zostaje zawarta kolejna umowa z tym samym pracodawcą, świadectwo pracy nie zawsze jest wydawane automatycznie. Pracownik może jednak złożyć wniosek, a pracodawca powinien wydać dokument w ciągu 7 dni od jego otrzymania. Nie wolno uzależniać świadectwa od wcześniejszego oddania sprzętu albo rozliczenia zaliczki.
Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za przepracowany czas oraz do rozliczenia niewykorzystanego urlopu. Przy zakończeniu zatrudnienia często pojawia się ekwiwalent za urlop, ale jego wysokość zależy od liczby niewykorzystanych dni i składników wynagrodzenia.
Po ustaniu zatrudnienia prawo do świadczeń opieki zdrowotnej zwykle trwa jeszcze 30 dni. Jeżeli nie podejmujesz nowej pracy, możesz rozważyć rejestrację w urzędzie pracy, zgłoszenie do ubezpieczenia przez członka rodziny albo inne rozwiązanie zapewniające dalsze ubezpieczenie.
Data końcowa umowy nie powinna być dla nikogo zaskoczeniem
Najbezpieczniej potraktować termin zapisany w umowie jak konkretną granicę. Przed jej nadejściem sprawdź dokument, policz wcześniejsze umowy, ustal dalsze plany z pracodawcą i dopilnuj rozliczenia urlopu oraz świadectwa pracy.
Jeżeli pojawia się ciąża, przekroczenie limitu 33 miesięcy, czwarta umowa albo praca wykonywana po terminie bez nowego dokumentu, zwykłe założenie o automatycznym zakończeniu zatrudnienia może być błędne. W takiej sytuacji warto zebrać umowy, aneksy i korespondencję, bo właśnie te dokumenty najlepiej pokazują, kiedy i na jakiej podstawie stosunek pracy rzeczywiście się zakończył.
