Gdy z emerytury lub renty ZUS pobiera zaliczkę na podatek, miesięczna wypłata może być niższa, nawet jeśli roczny dochód nie przekroczy kwoty wolnej. Formularz EPD-21 pozwala w takiej sytuacji zawnioskować o niepobieranie zaliczek od dochodu do 30 000 zł. Wyjaśniam, kto może z niego skorzystać, gdzie go złożyć, jak działa po przekroczeniu limitu i czego nie należy mylić z całkowitym zwolnieniem z podatku.
EPD-21 może zwiększyć bieżącą wypłatę świadczenia
- EPD-21 służy do złożenia albo wycofania wniosku o niepobieranie zaliczek na PIT od emerytury lub renty.
- Można go złożyć, gdy przewidywany roczny dochód ze świadczeń nie przekroczy 30 000 zł.
- Formularz składa się do ZUS, a nie do urzędu skarbowego.
- Wniosek można przekazać osobiście, pocztą albo elektronicznie przez PUE/eZUS.
- EPD-21 nie oznacza braku podatku w każdych okolicznościach. Zmienia przede wszystkim moment pobrania zaliczki.
Czym jest formularz EPD-21 i do czego służy
EPD-21 to druk ZUS zatytułowany „Wniosek/wycofanie wniosku o niepobieranie zaliczek na podatek od dochodu do 30 000 zł”. Składa go osoba pobierająca emeryturę, rentę albo inne świadczenie wypłacane przez ZUS, która przewiduje, że jej roczny dochód objęty skalą podatkową nie przekroczy 30 000 zł.
Po przyjęciu dokumentu ZUS przestaje pobierać miesięczne zaliczki na podatek od świadczenia, dopóki suma wypłat w danym roku nie przekroczy tego limitu. Dla seniora oznacza to zwykle wyższą kwotę otrzymywaną na bieżąco, choć składka zdrowotna nadal jest potrącana na zwykłych zasadach.
Trzeba od razu odróżnić dwie rzeczy. EPD-21 nie jest wnioskiem o umorzenie podatku i nie gwarantuje, że w rocznym rozliczeniu podatek nigdy się nie pojawi. To dyspozycja dla płatnika, czyli ZUS, aby nie pobierał zaliczek w określonej sytuacji.
Kto może złożyć EPD-21
Formularz jest przeznaczony przede wszystkim dla świadczeniobiorcy, który ma emeryturę lub rentę z ZUS i zakłada, że jego roczne dochody nie przekroczą kwoty wolnej od podatku. Nie trzeba czekać do początku roku. Wniosek można złożyć w dowolnym momencie w trakcie roku.
Najprostszy przykład to osoba otrzymująca wyłącznie emeryturę w wysokości 2 000 zł brutto miesięcznie. Jeżeli nie ma innych istotnych dochodów opodatkowanych według skali, jej podstawowe świadczenie wyniesie 24 000 zł brutto rocznie. W takim przypadku EPD-21 może ograniczyć pobieranie zaliczek, ale ostateczna ocena zawsze zależy od całej sytuacji podatnika.
Ostrożność jest potrzebna, gdy emeryt lub rencista jednocześnie pracuje, prowadzi działalność gospodarczą, pobiera świadczenie z innego źródła albo ma kilka świadczeń. Liczy się łączna sytuacja podatkowa, a nie tylko kwota widoczna na jednym odcinku emerytury.
| Sytuacja | Czy EPD-21 może być pomocny | Na co uważać |
|---|---|---|
| Jedna emerytura lub renta poniżej 30 000 zł rocznie | Tak, zwykle zwiększy bieżącą wypłatę | Trzeba uwzględnić dodatkowe świadczenia |
| Emerytura oraz praca na etacie | Możliwe, ale wymaga obliczeń | Łączny dochód może przekroczyć kwotę wolną |
| Kilka świadczeń z różnych źródeł | Tylko po sprawdzeniu wszystkich wypłat | Każdy płatnik może stosować odrębne zasady |
| Przewidywany dochód wyższy niż 30 000 zł | Zwykle nie jest to bezpieczne rozwiązanie | W rozliczeniu rocznym może powstać dopłata |
Jak działa niepobieranie zaliczki po przekroczeniu limitu
EPD-21 nie zatrzymuje zaliczek bezterminowo w ramach jednego roku. ZUS monitoruje wypłacane świadczenia i zaczyna pobierać zaliczkę od miesiąca, w którym suma świadczeń brutto przekroczy 30 000 zł. Do tej sumy mogą wliczać się także dodatkowe wypłaty, takie jak trzynasta i czternasta emerytura.
Przyjmijmy, że emerytura wynosi 2 100 zł brutto miesięcznie. Podstawowe wypłaty dają 25 200 zł rocznie, ale po doliczeniu trzynastej emerytury roczny limit może zostać przekroczony. Wtedy EPD-21 działa tylko do momentu osiągnięcia granicy, a od kolejnej wypłaty ZUS zaczyna pobierać zaliczki zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Różnicę można zauważyć szczególnie przy dodatkowych świadczeniach. W przykładzie przedstawianym przez ZUS trzynasta emerytura brutto w wysokości około 1 780,96 zł była niższa netto o 166 zł, gdy pobrano zaliczkę. Po zastosowaniu EPD-21 wypłata była wyższa, ponieważ zaliczka nie została pobrana w tym momencie. Nie oznacza to jednak automatycznie ostatecznej oszczędności podatkowej.
Składka zdrowotna w wysokości 9 procent podstawy nadal jest potrącana. Formularz dotyczy zaliczek na podatek dochodowy, a nie składki zdrowotnej, dlatego nie należy oczekiwać, że świadczenie wzrośnie o pełną kwotę wcześniej potrącaną przez ZUS.
Jak wypełnić i złożyć wniosek EPD-21
Formularz nie jest rozbudowany, ale dane muszą pozwolić ZUS prawidłowo zidentyfikować osobę i świadczenie. W papierowej wersji należy używać czarnego albo niebieskiego długopisu, pisać wielkimi literami i zaznaczać pola wyboru znakiem X.
Przeczytaj również: Użycie czy wykorzystanie broni palnej? Kluczowe różnice i prawo
Dane potrzebne do wypełnienia
- imię i nazwisko oraz numer PESEL,
- data urodzenia, a w razie braku PESEL także rodzaj, seria i numer dokumentu tożsamości,
- adres zamieszkania,
- jednostka ZUS wypłacająca świadczenie,
- numer emerytury lub renty,
- wybór, czy składany jest nowy wniosek, czy wycofanie wcześniejszego,
- rok, od którego ma obowiązywać dyspozycja,
- preferowany sposób odbioru odpowiedzi oraz data i czytelny podpis.
Dokument można złożyć w dowolnej placówce ZUS osobiście albo przez pełnomocnika. Dopuszczalne jest również wysłanie go pocztą, przekazanie za pośrednictwem polskiego konsulatu lub przesłanie elektronicznie przez PUE/eZUS. Wniosek papierowy najlepiej pobrać z aktualnego formularza ZUS, ponieważ wzory mogą być zmieniane.
Wniosek można też złożyć ustnie do protokołu w placówce. W praktyce najwygodniejsza jest forma elektroniczna, jeśli osoba zainteresowana ma aktywne konto PUE/eZUS. Przy wysyłce pocztą rozsądnie jest zachować kopię dokumentu i potwierdzenie nadania.
Kiedy ZUS zaczyna stosować formularz
ZUS podaje, że zmiana sposobu obliczania zaliczki powinna nastąpić do dwóch miesięcy od złożenia wniosku. Nie jest wydawana klasyczna decyzja administracyjna, dlatego pierwszym praktycznym sygnałem będzie zmiana kwoty netto świadczenia albo informacja widoczna na koncie elektronicznym.
Jeżeli wniosek złożono w trakcie roku, nie należy zakładać, że wcześniejsze potrącenia zostaną automatycznie zwrócone. EPD-21 działa na przyszłość w zakresie obsługi zaliczek. Kwoty pobrane wcześniej mogą zostać uwzględnione dopiero w rocznym rozliczeniu podatkowym.
Dyspozycja obowiązuje także w kolejnych latach, dopóki podatnik jej nie wycofa albo nie złoży innego wniosku podatkowego. To wygodne, ale jednocześnie łatwo o przeoczenie. Jeżeli zmieni się sytuacja, na przykład pojawi się praca lub dodatkowe świadczenie, trzeba ponownie ocenić, czy dalsze stosowanie EPD-21 jest bezpieczne.
EPD-21 a roczne rozliczenie podatku
Najczęstszy błąd polega na uznaniu, że brak zaliczki na odcinku emerytury oznacza brak podatku. W rzeczywistości formularz wpływa na pobór zaliczek w ciągu roku, natomiast ostateczny podatek wynika z rocznego rozliczenia wszystkich opodatkowanych dochodów.
Po zakończeniu roku ZUS przekazuje właściwą informację podatkową, najczęściej PIT-11A. Podatnik może rozliczyć ją samodzielnie albo zaakceptować przygotowane zeznanie w usłudze Twój e-PIT. Jeżeli w ciągu roku nie pobrano zaliczek, a po uwzględnieniu wszystkich dochodów podatek jednak wystąpi, może pojawić się kwota do dopłaty.
Dlatego przed złożeniem formularza sprawdzam przede wszystkim trzy elementy: wysokość wszystkich świadczeń, dodatkowe źródła dochodu oraz to, czy podatnik korzysta z ulg lub rozlicza się z małżonkiem. Największe znaczenie ma nie sama emerytura, lecz pełny obraz dochodów za cały rok.
Jeżeli ZUS pobrał zaliczkę w niewłaściwej wysokości albo pobrał ją mimo spełnienia warunków, można dochodzić wyjaśnienia sprawy i rozważyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty do właściwego urzędu skarbowego. Na takie żądanie przepisy przewidują co do zasady 5 lat od pobrania podatku.
Najważniejsze sprawdzenie przed wysłaniem EPD-21
EPD-21 ma sens wtedy, gdy dochody podatnika rzeczywiście mieszczą się w limicie i zależy mu na większej wypłacie w trakcie roku. Nie jest dobrym narzędziem do odsuwania podatku bez wcześniejszego policzenia emerytury, trzynastki, czternastki oraz ewentualnych zarobków.
Przed złożeniem warto zapisać przewidywane wpływy brutto, zachować kopię formularza i sprawdzić pierwszą wypłatę po wdrożeniu dyspozycji. Jeżeli zmienią się dochody, ten sam druk służy także do wycofania wniosku. Dzięki temu można ograniczyć ryzyko niespodziewanej dopłaty w rocznym zeznaniu.
